मूत्रमार्गात असंयमपणा म्हणजे काय ?

मूत्रमार्गात असंयमपणा (यूआय) म्हणजे आपल्या मूत्राशयवरील संपूर्ण नियंत्रण गमावले. ज्यामुळे नकळत लघवी होणे. सौम्य गळतीपासून ते ओले होईपर्यंत लक्षणे असू शकतात..
बर्‍याच स्त्रिया आणि पुरुष मूत्रमार्गाच्या विसंगतीमुळे ग्रस्त असतात. बरेच लोक लाज वाटते म्हणून त्यांच्या लक्षणांबद्दल कोणालाही सांगत नाहीत किंवा त्यांना असे वाटते की काहीही केले जाऊ शकत नाही. मूत्रमार्गातील असंयमपणा ही केवळ एक वैद्यकीय समस्या नाही. हे एखाद्याच्या भावनिक, मानसिक आणि सामाजिक जीवनावर परिणाम करू शकते. या समस्येसह बरीच लोक आपले सामान्य दैनंदिन कामकाज करण्यास घाबरतात.
आपण स्नानगृहात जाण्यापूर्वी मूत्र बाहेर पडते. काही स्त्रिया खोकतात किंवा हसतात तेव्हा मूत्र थेंब थेंब बाहेर पडते. इतरांना लघवी करण्याची अचानक इच्छा होऊ शकते आणि ती नियंत्रित करू शकत नाहीत. लैंगिक क्रिया दरम्यान लघवीचे नुकसान देखील होऊ शकते आणि यामुळे मानसिक भावनिक त्रास होऊ शकतो.

     आपणास नुकतेच असंयमितपणाचे निदान झाले असल्यास, अशा प्रसंगात होणारे अपघात कसे व्यवस्थापित करावे याबद्दल आपण चिंताग्रस्त आणि भारावून जात असतो. आपल्याला प्राप्त होणारे उपचार आपल्याला असंयमतेच्या प्रकारावर आणि लक्षणांच्या तीव्रतेवर अवलंबून असते.

जीवनशैलीत सुधारणा


  • वजन कमी करा. जास्त वजन असलेल्या स्त्रियांमध्ये वजन कमी होणे मूत्र गळतीची वारंवारता कमी दर्शविते.
  • बद्धकोष्ठता टाळा. वारंवार ताणणे अनियंत्रित होण्यास त्रास देईल.
  • चहाच्या पानांत किंवा कॉफीच्या बियांत असणारे उत्तेजक द्रव्य सेवन (कॉफी, चहा आणि कोला मध्ये उपस्थित) मर्यादित, जे लघवीचे प्रमाण वाढवणारा पदार्थ आहे.
  • आपल्या द्रवपदार्थाचे सेवन बदला. जास्त किंवा जास्त प्रमाणात द्रवपदार्थामुळे असंयमपणा वाढेल.
  • तीव्र खोकल्याचा उपचार घ्या.
  • धूम्रपान सोडा.

मूत्राशय वर्तन तंत्रज्ञान

1. मूत्राशय प्रशिक्षण
आपल्याला जाण्याची इच्छा झाल्यावर मूत्राशय प्रशिक्षण मूलत: लघवीला विलंब करण्याचा एक प्रयत्न आहे. जेव्हा आपण लघवी करण्याची इच्छा बाळगता तेव्हा आपण 10 मिनिटे थांबण्याचा प्रयत्न करून प्रारंभ करू शकता. आपण दर दोन ते चार तासांनी लघवी करत नाही तोपर्यंत शौचालयाच्या प्रवासादरम्यानचा कालावधी वाढविणे हे ध्येय आहे. या प्रशिक्षणानंतर काही आठवड्यांनंतर, गळती कमी वेळा होऊ शकते.

2. द्रवपदार्थ घेण्याचे व्यवस्थापन
आधी चर्चा केल्याप्रमाणे यामध्ये कॅफिन सारख्या लघवीचे प्रमाण वाढवणारा पदार्थ मर्यादित ठेवणे आणि आपल्या जीवनशैलीनुसार द्रवपदार्थाचे सेवन सुज्ञपणे अनुसूचित करणे समाविष्ट आहे.

3. डबल व्हॉइडिंग
डबल व्होईडिंग म्हणजे लघवी होणे, त्यानंतर काही मिनिटे थांबा आणि पुन्हा प्रयत्न करा. हे आपल्याला मूत्राशय अधिक पूर्णपणे रिकामे करण्यास मदत करते.

पेल्विक फ्लोर एक्सरसाइज

      पेल्विक फ्लोर वरील स्नायू म्हणजे आपण लघवी केल्यावर लघवीचा प्रवाह नियंत्रित करण्यासाठी आपण वापरत असलेल्या स्नायू आहेत. ते मूत्राशय आणि मूत्रमार्गाच्या सभोवताल असतात (मूत्राशयातून बाहेरील मूत्र वाहून नेणारी नळी). या स्नायूंना बळकट करण्यासाठी आपण व्यायाम करण्याची शिफारस डॉक्टर करू शकतात. ते केगल्स व्यायाम म्हणून देखील ओळखले जातात आणि तणाव विसंगतीसाठी विशेषतः प्रभावी असतात परंतु विसंगततेस उद्युक्त करण्यास देखील मदत करतात. संशोधन असे सुचवते की ज्या स्त्रिया पेल्विक फ्लोर स्नायू प्रशिक्षण पूर्ण करतात त्यांना कमी गळतीचे भाग अनुभवतात आणि त्यांच्या आयुष्यातील चांगल्या गुणवत्तेची नोंद करतात.

बायोफीडबॅक

बायोफिडबॅक हा आपण पेल्विक फ्लोरच्या स्नायूंनाच्या व्यायामासाठी किती चांगले काम करत आहात यावर लक्ष ठेवण्याचा एक मार्ग म्हणजे आपण जसे करता तसे अभिप्राय देऊन. जेव्हा स्नायू पिळून जातात तेव्हा शरीराशी संबंधित प्रोबचा तपास होतो आणि ती माहिती मॉनिटरला पाठवते.

शस्त्रक्रिया

1. स्लिंग शस्त्रक्रिया
जेव्हा आपण लघवी करता तेव्हा आपल्या मूत्राशयभोवती गोलाकार आकाराचे स्नायू (स्फिंटर) आराम करते आणि मूत्रमार्ग नावाच्या नलिकामध्ये मूत्र सोडते.आपल्या मूत्रमार्गाच्या सभोवताल पेल्विक स्लिंग तयार करण्यासाठी आणि मूत्राशय मूत्रमार्गाशी (मूत्राशय मान) जोडलेल्या जाडीच्या स्नायूचे क्षेत्र तयार करण्यासाठी आपल्या शरीराच्या ऊती, कृत्रिम सामग्री किंवा जाळीच्या पट्ट्या वापरल्या जातात. गोफण मूत्रमार्ग बंद ठेवण्यास मदत करते, विशेषत: जेव्हा आपण खोकला किंवा शिंकतो. ही प्रक्रिया विशेषत: तणाव असमर्थतेसाठी उपयुक्त आहे.

2. पेल्विक ऑर्गन प्रोप्लेस सस्पेंशन सर्जरी (पीओओपीएसएस)
स्त्रियांमधील काही प्रकरणांमध्ये, असंतुलन म्हणजे जीनिटो-मूत्र मूत्रमार्गाच्या लहरीपणाचा परिणाम आहे ज्यामध्ये मूत्रमार्ग मूत्राशय योनीत खाली उतरतो ज्यामुळे विसंगती उद्भवते. हे पेल्विक ऑर्गन प्रोलॅप्से सस्पेंशन सर्जरी (पीओओपीएसएस) म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या प्रगत शस्त्रक्रियेद्वारे दुरुस्त केले गेले आहे. हे तंत्र जगातील नामांकित कोलोरेक्टल सर्जन डॉ. अँटोनियो लाँगो (इटली) यांनी तयार केले. डॉ. लाँगो यांच्याकडून स्वत: शस्त्रक्रियेचे प्रशिक्षण घेऊन डॉ. अश्विन पोरवाल हे नियमितपणे पी.ओ.पी.एस. च्या रूग्णांवर उपचार करतात. आणि त्याचा परिणाम उत्साहवर्धक असतो .


मूत्रमार्गात असंतुलनचे कारणे


यूआय सामान्यत: स्नायू आणि मज्जातंतूंच्या समस्यांमुळे उद्भवते जे मूत्र नियंत्रित करण्यास ( पास ठेवण्यासाठी किंवा पास करण्यास ) मदत करतात. मूत्र मूत्राशयात साठवले जाते. ते मूत्रमार्गाच्या मूत्राशयाशी जोडलेल्या नळ्याद्वारे शरीर सोडते.मूत्राशयच्या भिंतीमधील स्नायू मूत्रमार्गाद्वारे मूत्र बाहेर काढण्यासाठी मदत करतात. त्याच वेळी, मूत्रमार्गाच्या सभोवतालच्या स्फिंटर स्नायू मूत्र शरीरातून बाहेर पडायला आराम करतात. मूत्राशयाच्या स्नायू अचानक संकुचित झाल्यास किंवा स्फिंटर स्नायू मूत्र परत ठेवण्यासाठी पुरेसे मजबूत नसल्यास असंयमितपणा उद्भवते.
      पुरुषांपेक्षा यूआय स्त्रियांमध्ये दुप्पट आहे. हे गर्भधारणा, प्रसूती आणि रजोनिवृत्तीमुळे ( स्त्रियांच्या जीवनातील मासिकपाळी बंद होतो तो काळ ) होते तथापि, मेंदूत इजा, जन्म दोष, स्ट्रोक, मधुमेह, मल्टिपल स्क्लेरोसिस आणि वृद्धत्वाशी संबंधित शारीरिक बदलांमुळे स्त्री व पुरुष दोघेही विसंगत होऊ शकतात. इतर कारणांमुळे ज्या दोन्ही लिंगांवर परिणाम होऊ शकतो त्यामध्ये तीव्र बद्धकोष्ठता, मूत्रमार्गात मुलूख संक्रमण, लठ्ठपणा, चहाच्या पानांत किंवा कॉफीच्या बियांत असणारे उत्तेजक द्रव्य / अल्कोहोलचा जास्त प्रमाणात सेवन किंवा काही विशिष्ट औषधांचा समावेश आहे.

URINARY INCONTINENCE

मूत्रमार्गात असंतुलनचे प्रकार

  • असुरक्षित ताण
    उदरावर दाब वाढवून मूत्राशयावर खाली ढकलणाऱ्या क्रियाकलापांमध्ये कमी प्रमाणात मूत्र गळती होते.खोकला, शिंका येणे, हसणे, चालणे, उचलणे किंवा खेळ खेळणे यासारख्या क्रियाकलापांमध्ये ताण असमर्थता सामान्य असते. तणाव असुरक्षिततेस कारणीभूत ठरणाऱ्या घटकांमध्ये मधुमेह, तीव्र खोकला (दमा, धूम्रपान किंवा ब्राँकायटिसशी संबंधित), बद्धकोष्ठता आणि लठ्ठपणा यांचा समावेश आहे..
    महिलांमध्ये मूत्रमार्गातील असंयम हा सर्वात सामान्य प्रकार आहे. हे बर्‍याचदा गर्भधारणा, प्रसूती आणि रजोनिवृत्तीमधील शारीरिक बदलांमुळे होते. प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतर पुरुष ते विकसित करू शकतात..

  • असंयमपणा / ओवरएक्टिव मूत्राशय
    लघवी करण्याची अचानक आणि तीव्र इच्छाची गरज आहे.
    मूत्राशय योग्यरित्या कार्यरत असताना, मूत्राशय हळूहळू भरल्याने मूत्राशय स्नायू (डिट्रॉसर) आरामशीर राहतो. मूत्राशय हळूहळू वाढत असताना, जेव्हा मूत्राशय अर्धा भरला आहे तेव्हा आम्हाला लघवी करण्याची इच्छा निर्माण करण्याची भावना येते. शौचालयात जाण्यासाठी सोयीचा वेळ येईपर्यंत बहुतेक लोक या प्रारंभिक भावना नंतर धारण करू शकतात. तथापि, जर आपण एखादे ओव्हरएक्टिव्ह मूत्राशय अनुभवत असाल आणि असमर्थतेचा आग्रह करीत असाल तर, मूत्राशय प्रत्यक्षात जितका जास्त असेल तितका परिपूर्ण वाटेल. याचा अर्थ असा आहे की जेव्हा मूत्राशय खूप भरलेला नसतो तेव्हा संकुचित होतो आणि जेव्हा आपल्याला हे पाहिजे असते तेव्हा नाही. यामुळे आपल्याला अचानक शौचालयाची आवश्यकता निर्माण होऊ शकते आणि तेथे जाण्यापूर्वी कदाचित लघवी होणे. गळती सामान्यत: लघवीच्या तीव्र, अचानक तीव्र इच्छेनंतर उद्भवते. जेव्हा आपण अपेक्षा करत नसल्यास हे उद्भवू शकते, जसे झोपेच्या वेळी, पाणी पिल्यानंतर किंवा जेव्हा आपण ऐकत किंवा वाहत्या पाण्याला स्पर्श करता.

  • कार्यात्मक असंयमपणा
    कार्यात्मक असंयमपणा म्हणजे जेव्हा एखादी व्यक्ती शौचालयात जाण्याची आवश्यकता ओळखत नाही किंवा शौचालय कोठे आहे हे ओळखत नाही. या प्रकारची असंयमपणा असणार्‍या लोकांना विचार करण्यात, हालचाल करण्यास किंवा बोलण्यात समस्या येऊ शकतात ज्यामुळे ते शौचालयात पोहोचू शकत नाहीत. उदाहरणार्थ, अल्झायमर रोग ग्रस्त व्यक्ती लघवी करण्यासाठी वेळेत बाथरूममध्ये जाण्याची योजना करू शकत नाही. व्हीलचेयरवरील एखादी व्यक्ती वेळेत शौचालयात जाण्यास अक्षम असू शकते.

  • ओव्हरफ्लो असंयमपणा
    जेव्हा मूत्राशय पूर्णपणे रिक्त होत नाही अशा एखाद्या व्यक्तीला मूत्र नियमितपणे किंवा सतत पेचप्रसंग येतो तेव्हा असे होते.

  • मिश्रित असंयमपणा
    यामध्ये, एकाच वेळी विसंगतीवर एखाद्या व्यक्तीचे दोन किंवा अधिक प्रकार असू शकतात.

मूत्रमार्गात असंतुलनचे निदान

     आपल्याकडे असलेल्या मूत्रमार्गाच्या असंयमतेचा प्रकार निश्चित करणे महत्वाचे आहे कारण ही माहिती उपचारांची वेळ ठरवेल. आपला डॉक्टर आपला वैद्यकीय माहिती घेईल आणि शारीरिक तपासणी करेल. लघवी झाल्यास आपल्याला खोकला करण्यास सांगितले जाऊ शकते.

याव्यतिरिक्त, आपल्याला पुढीलपैकी एक किंवा अधिक चाचण्यांचा सल्ला दिला जाऊ शकतो :
  • मूत्रमार्गाची क्रिया - तुमच्या लघवीचा नमुना संसर्गाच्या चिन्हे, रक्त किंवा इतर विकृतींसाठी तपासला जातो.
  • रिक्त अवशिष्ट मापन नंतर -आपण मूत्राशय स्वेच्छेने रिक्त केल्यानंतर आपल्या मूत्राशयमध्ये मूत्र किती आहे हे मूल्यांकन करण्यासाठी हे केले जाते. आजकाल, हे सहसा आपल्या मूत्राशयचे अल्ट्रासाऊंड स्कॅन करून केले जाते.
  • युरोडायनामिक चाचण्या - हे आपल्या मूत्राशय आणि मूत्रमार्गाचे कार्य तपासण्यासाठी वापरल्या जाणार्‍या चाचण्यांचा एक समूह आहे.
  • सिस्टोस्कोपी - मूत्राशय आणि मूत्रमार्गाच्या आतील भागाच्या शेवटी दिशेने लेन्स असलेली पातळ, फिकट ट्यूब वापरली जाते.
  • पेल्विक अल्ट्रासाऊंड- जर आपल्या डॉक्टरांना श्रोणीच्या आत काही विकृती असल्याचा संशय आला असेल तर हा सल्ला दिला जाऊ शकतो.