रेक्टल प्रोलॅप्स हा एक अवस्था आहे ज्यामध्ये गुदाशय ( म्हणजे मोठ्या आतडीच्या शेवटच्या काही इंच ) किंवा त्यातील काही भाग शरीराच्या आत आपल्या सामान्य संलग्नक गमावतात आणि गुदद्वारातून बाहेर पडतात. जरी ती कधीही आणीबाणीची समस्या नसली तरी ती जीवनशैलीच्या महत्त्वपूर्ण नकारात्मक प्रभावामुळे रुग्णाला अस्वस्थ आणि चिंताग्रस्त ठेवते.

    पुरुषापेक्षा स्त्री (विशेषत: > ५० वर्षे) हे सामान्य आहे.

रेक्टल प्रोलॅप्सचे उपचार

     ऑपरेशनची नेहमी गरज नसते तरी, रेक्टल प्रोलॅप्सच्या निश्चित उपचारांची शस्त्रक्रिया आवश्यक असते.उपचारांचा उद्दीष्ट टाळण्यासाठी, शौचालय कार्य पुनर्संचयित करणे आणि कब्ज किंवा अकार्यक्षमता प्रतिबंधित करणे आहे.

एखाद्या रुग्णाने रेक्टल प्रोलॅप्सचा उपचार न केल्यास काय होते???

  कोलोरेक्टल सर्जनद्वारे रुग्णाला रेक्टल प्रोलॅप्स म्हणून निदान केले जाऊ शकते परंतु ती कोणत्याही शल्यक्रियेच्या उपचारांमधून निवडू शकत नाही. हे सामान्यतः सुरुवातीच्या टप्प्यात होते. शिल्लक राहिलेले नसल्यास, वेळ आणि बिगडीने वाढणे मोठ्या प्रमाणात वाढेल. जर एखाद्या रुग्णाला बराच वेळ उपचार थांबवण्यास निवडले असेल तर त्यांना माहित असणे आवश्यक आहे की दीर्घ काळानंतर उपचार केला गेला नाही तर फॅकल इनकॉन्टिनेन्स कायमस्वरुपी समस्या कायम राहण्याची शक्यता आहे, कारण गुदाच्या स्पिन्टररचा वारंवार विस्तार केला जातो आणि तंत्रिका नुकसान होण्याची शक्यता वाढते तथापि, काही प्रकरणांमध्ये प्रोलॅप्स फारच लहान आहे किंवा रुग्णास ऑपरेशन करून खूप जुने / आजारी आहे. अशा परिस्थितीत सहायक कपडे मदत असू शकतात.

उपचार न केल्यास, रेक्टल प्रोलॅप्स कर्करोगात बदलत नाही.

I. रेक्टल प्रोलॅप्सचे सर्जिकल उपचार

रेक्टल प्रोलॅप्स दुरुस्त करण्यासाठी अनेक शस्त्रक्रिया आहेत.आपल्या शल्यक्रियेच्या प्रक्रियेच्या निवडीबद्दल अंतिम निर्णय सोडणे चांगले आहे. सर्जनची निवड रुग्णांच्या वयावर अवलंबून आहे, इतर विद्यमान आरोग्यविषयक समस्या, उद्रेकांची मर्यादा, टेस्टचे परिणाम आणि काही तंत्रज्ञानासह सर्जन प्राधान्य.

मूलतः, रेक्टल प्रोलॅप्ससाठी सर्जरी करण्यासाठी दोन सामान्य पध्दती आहेत:

• पोटाच्या दृष्टिकोनातून - पोटाद्वारे.
• पेरिनल दृष्टीकोन - तळापासून (गुदा).

II. संपूर्ण प्रोलॅप्स उपचार - प्रोसिडिया

1. थियर्सची प्रक्रिया

ही एक सोपी पद्धत आहे ज्यामध्ये कृत्रिम पदार्थाचा वापर केला जातो,त्या गुद्द्वार संकुचित करते.सुरुवातीला चांदीचे तार वापरले जात असले तरी सध्या तारांच्या, स्यूचर आणि नायलॉन, डेकोरॉन, सिलॅस्टिक, टेफ्लॉन आणि सिलिकॉन रबरी पदार्थ त्याऐवजी वापरल्या जातात.

जरी या प्रक्रियेमुळे प्रोलॅपमध्ये सुधारणा झाली असली तरी संबंधित उपस्थित कब्जांवर त्याचा कोणताही प्रभाव पडत नाही. ही कब्ज आहार आणि जीवनशैलीतील बदलांसह व्यवस्थापित केली जाते.

प्रक्रिया सुमारे २०-३० मिनिटे घेते आणि लहान सामान्य ऍनेस्थेसिया अंतर्गत केले जाते. वयस्कर आणि संबंधित वैद्यकीय परिस्थिती असलेल्या लोकांमध्ये ते सुरक्षित आहे. रुग्णाच्या प्रक्रियेच्या दिवशी त्याच दिवशी रुग्णाला सामान्यपणे सोडण्यात येते.

2.रेक्टोपेक्सी ( ऍबडॉमिनल / लॅपरोस्कोपिक )

या प्रक्रियेत, सैल रेक्टल संलग्नक श्रोणिच्या वेदनांच्या भिंतीवर सर्व बाजूंनी विभागली जाते.नंतर एक रेक्टोपेक्सी ( गुदाशय ) केला जातो, ज्याद्वारे गुदाशय वरच्या बाजूला सरकलेला असतो आणि वेगवेगळ्या मार्गांनी सेक्रम (श्रोणिच्या मागील भिंती) पर्यंत सुरक्षित केला जातो. कधीकधी, ही प्रक्रिया आंतड्याच्या भागाचा शोध घेते.नंतर एक रेक्टोपेक्सी ( गुदाशय ) केला जातो, ज्याद्वारे गुदाशय वरच्या बाजूला सरकलेला असतो आणि वेगवेगळ्या मार्गांनी सेक्रम (श्रोणिच्या मागील भिंती) पर्यंत सुरक्षित केला जातो. कधीकधी, ही प्रक्रिया आंतड्याच्या भागाचा शोध घेते.

रेक्टोपेक्सीने समस्येचे निराकरण केले असले तरी,कार्य ( असंतुलन किंवा कब्ज ) नेहमी सुधारत नाही. त्याउलट, सुमारे १५% प्रकरणांमध्ये, शल्यक्रियेनंतर प्रथमच रुग्णांना कब्ज उध्दभवतो. सुमारे ५०% रुग्णांमध्ये, शस्त्रक्रियेपूर्वी तेथे असलेले कब्ज खराब होतात. रेक्टोपॉक्सी हा सामान्य ऍनेस्थेसिया अंतर्गत एक प्रमुख शस्त्रक्रिया आहे. ज्यामध्ये रुग्णांना ३-४ दिवसांपर्यंत तोंडात काहीही घेण्याची परवानगी नसते आणि आठवड्यातपर्यंत रूग्णालयात राहण्याची शक्यता असते